• Ken je deze workshop al?

    De mythe van de Vuurvogel

    In de vele versies van het verhaal wordt verteld dat deze vogel het bijzondere vermogen heeft om telkens weer uit zijn as te herrijzen en opnieuw tot leven te k Lees meer

Speech Morten Hjort bij Ereveld vol Leven

3 mei 2016

Kom vanavond met verhalen 
hoe de oorlog is verdwenen
en herhaal ze honderd malen
alle malen zal ik wenen.

Leo Vroman
fragment uit Vrede

Ik steek een kaars aan. Symbool voor licht, voor hoop en liefde, een kaars die brandt voorbij oorlog.

  • Een kaars voor alle mensen van wie wij van houden
  • Een kaars voor alle mensen die van ons houden
  • Een kaars voor alle mensen waarvan we vergeten zijn dat we van ze houden
  • Een kaars voor alle mensen die vergeten zijn dat ze van ons houden
  • Een kaars voor de 4.000 slachtoffers van oorlog, begraven hier in Loenen
  • Een kaars voor alle andere slachtoffers van oorlog
  • Een kaars voor alle mensen die blijven geloven dat vrede mogelijk is.

Rouw is de achterkant van de liefde. Waar we van houden, daar moeten we ooit afscheid van nemen. Dat is een wet van het leven om steeds weer ons hoofd voor te buigen. Wie een ouder verliest, verliest zijn verleden; wie een broer of zus verliest, verliest iets van het heden; wie een kind verliest, verliest de toekomst. Hier in Loenen liggen er vaders en moeders, oma’s en opa’s, zonen en dochters, kleinzonen en kleindochters. Wat ons hier vandaag verbindt is dat we bijeen zijn om te herdenken. De levens herdenken die verloren gingen door oorlog. Van mensen die bereid waren om hun leven in te zetten voor vrede. Wat ons vandaag verbindt is dat we stil staan en ons hart openen voor dit verlorene. Rouwen is van ons allemaal, van alle tijden en ook elke keer weer bijzonder. 4000 Mensen met verhalen hier op het Ereveld Loenen, unieke verhalen over mensen zoals jij en ik vol in het leven staand, en toen kwam de oorlog. Verhalen met diepe breuklijnen tot aan vandaag, verhalen over nabestaanden die vrede zoeken om rond te komen met verliezen door oorlog.

We kijken vandaag het verlies recht in de ogen, letterlijk. Achter de stenen staan vandaag representanten, symbolische vertegenwoordigers van degenen die hun leven gaven. Mensen van nu van grotendeels dezelfde leeftijd als de mensen van toen. Indringend, in een oogopslag en van hart tot hart. Een ritueel om te weten en te laten weten dat het niet voor niets is geweest. Een middag om onze dank geboren te laten worden.

Vandaag precies een maand geleden heb ik mijn moeder begraven, op net z’n prachtige voorjaarsdag als vandaag. Zij bracht haar laatste dagen door in een ziekenhuis omgeven door familie en vrienden. Verzorgd door mensen die zich met hart en ziel hebben ingezet voor haar. Mijn broer hield haar hand vast toen ze rustig in mocht slapen op een donderdagochtend. De dag erna bezocht ik haar met hem. Het deed mij zo goed om haar zo te mogen zien. Mooi verzorgd lag ze daar, omgeven door bloemen, in haar gezicht de jonge trekken zichtbaar van jaren geleden. Wat me vooral raakte was dat ze zo vredig eruit zag. Precies dat vredige beeld helpt mij zo. Natuurlijk ben ik intens verdrietig over het verliezen van haar en zo dankbaar dat ze vredig mocht gaan. Dat is anders voor de 4.000 mensen die hier in Loenen begraven zijn. Bij mijn moeder waren er geen bommen, kogels, kampen, dreiging of geweld. Bij de mensen hier wel, zij stierven onder verschrikkelijke omstandigheden. Het is een klus om vrede te vinden na een intens verlies, het is een nog veel grotere klus om vrede te vinden na een verlies door oorlog.

Het leven wordt voor vooruit geleefd en achteruit begrepen, zo schreef Søren Kirkegaard. Onze geschiedenis als bron voor de dag van morgen. Herdenken van oorlogsgeweld is pijnlijk actueel. Meer dan 170.000 doden door oorlog vorig jaar en 15 miljoen vluchtelingen in onze wereld op dit moment. Voor het eerst bang op Schiphol na de aanslag in Brussel, op weg naar Denemarken was er weer grenscontrole. Ik kan me niet onttrekken aan het idee dat ik niet gecontroleerd werd omdat ik reed in mijn auto met kenteken uit een ‘goed’ land en een ‘niet verdacht’ uiterlijk heb. En als ik dat zeg dan sta ik met een been middenin de geschiedenis die we vandaag herdenken en met het andere been in 2016.

Vrede is een zaak van het hart en van ons allemaal. We kijken vandaag achterom. En hopelijk kijken we na vandaag net iets anders vooruit. Dat we de beelden van vandaag in ons hart toe zullen laten, en dat ze kunnen landen in een ruimte voorbij goed en fout. Ons denken in meningen en standpunten verleidt ons makkelijk tot de wereld verdelen in goed en fout. En dan ben ik bang dat we het nog niet begrepen hebben. Ons hart, ons zintuig van verbinding, stelt ons in staat om verder te kijken dan goed en fout. En hopelijk voor altijd verbonden te blijven aan een diepe wens om in vrede te mogen leven met elkaar. Geen makkelijk opgave, zonder eenvoudige oplossingen. Laten de kinderen die vandaag hier aanwezig zijn ook een bron zijn voor onze nalatenschap.

Kom vanavond met verhalen
hoe de oorlog is verdwenen
en herhaal ze honderd malen
alle malen zal ik wenen.

Welkom hier vanmiddag bij het Ereveld Vol Leven. We herdenken vandaag aan beide kanten van de stenen. Samen vanaf een andere plek deelnemer aan dit ritueel, waarin de band tussen de levenden en doden gesymboliseerd wordt. Representanten die zo achter de stenen plaats zullen nemen om het verloren leven symbolisch zichtbaar te maken. Mensen die het veld bezoeken als een eerbetoon. Herdenken in ontmoeting met elkaar. Oorlog treft willekeurig en laat lege plekken achter in onze samenleving en in ons hart. We zijn hier nu samen, bezoekers en representanten en maken allen deel uit van deze ceremonie. De representanten zullen nu deze ruimte verlaten om plaats te nemen achter de graven. Wij als bezoekers blijven achter en ervaren hoe het is om getuige te zijn van deze lege plekken. Om zodadelijk op het Ereveld Vol Leven iets te ervaren van hoe er ook iets blijft: óver de dood heen. Er is liefde die niet sterft.

  • Morten Hjort

    "In de ontmoeting komt verwonding en verborgen potentieel steeds weer in het licht." Lees meer